Nowe przepisy drogowe dotyczące e-CMR online – od kiedy obowiązują?

Choć e-CMR w Polsce wykorzystuje się już od pewnego czasu, to od sierpnia 2025 roku dokumenty w wersji online miały stać się obowiązkowe. Obecnie wiadomo, że ich pełne wdrożenie nastąpi prawdopodobnie dopiero w 2027 roku. Jak działa system e-CMR? Od kiedy cyfrowa wersja listów przewozowych będzie jedynym legalnym rozwiązaniem dla przewozów międzynarodowych? Sprawdź!

Czym jest e-CMR — najważniejsze informacje

Zasady dotyczące stosowania listów przewozowych w transporcie międzynarodowym precyzuje Konwencja CMR, a w zasadzie Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów. 

W lutym 2008 roku jej treść sporządzoną w latach 50. XX wieku uzupełniono o Protokół Dodatkowy poświęcony m.in. tematyce E-CMR. Od kiedy kwestia elektronicznego listu przewozowego znajduje się w przepisach, trwa proces szeroko pojętej cyfryzacji branży TSL.

Zastąpienie tradycyjnego listu przewozowego dokumentem w wersji online to krok w stronę uproszczenia procedur związanych z transportem towarów. Z założenia cyfrowy wariant CMR ma ograniczyć liczbę procedur załatwianych pomiędzy nadawcą, przewoźnikiem i odbiorcą w ramach przewozu ładunków, a także zredukować koszty oraz wpłynąć korzystnie na ochronę środowiska.  

Jak działa e-CMR?

Co do zasady e-CMR niczym nie różni się od dokumentu papierowego i pełni identyczne funkcje. Podobnie jak zwykły list przewozowy określa rodzaj towaru, jego masę, liczbę sztuk oraz sposób zapakowania. Stanowi też potwierdzenie odbioru, nadania i dostarczenia ładunku. Ponadto jest źródłem informacji o nazwach i adresach zainteresowanych stron.

Oprócz tego w e-CMR znajdują się stawki za usługę przewozową oraz oświadczenie o zastosowaniu w jej przypadku przepisów Konwencji. W dokumencie przeważnie określa się też wskazówki co do załatwienia formalności celnych, a także ewentualne instrukcje odnośnie do ubezpieczenia przesyłki. 

Dodatkowo elektroniczny CMR pozwala na korzystanie z dodatkowych udogodnień, których nie zapewnia papierowa wersja listu przewozowego. Gwarantuje m.in. możliwość śledzenia przebiegu trasy transportu w czasie rzeczywistym oraz wyliczania szacowanego czasu dostarczenia ładunku. 

Jakie zalety ma e-CMR?

Rezygnacja z papierowych listów przewozowych to element szeroko pojętej transformacji cyfrowej, która odbywa się w branży transportowej od wielu lat. Taka przemiana niesie za sobą wiele korzyści — zarówno dla podmiotów biorących udział w przewozach, jak i dla organów nadzorujących ich działanie. 

Wśród największych plusów wdrażania rozwiązań cyfrowych związanych z e-CMR wymienia się:

• oszczędność czasu — wypełnianie CMR polega na jednokrotnym uzupełnieniu formularza online, podczas gdy w przypadku dokumentów tradycyjnych niezbędne jest często wystawienie aż 3 takich samych egzemplarzy w wersji papierowej;
• ułatwienie przebiegu kontroli drogowych — wykluczenie fizycznej dokumentacji to znaczne uproszczenie również dla kierowców i inspektorów, którzy zamiast papierowych listów przewozowych mogą korzystać z praktycznych e-dokumentów;
• ochronę środowiska — wyeliminowanie klasycznych listów przewozowych ma też duże znaczenie w kontekście ekologii, bo pozwala znacznie ograniczyć ilość zużywanego papieru.

Korzystanie z elektronicznych listów przewozowych to więc doskonałe rozwiązanie dla firm, które dążą do optymalizacji kosztów i dbają o kwestie związane ze zrównoważonym rozwojem. 

Jak wygląda kwestia e-CMR w Polsce?

Pierwsze unijne regulacje dotyczące e-CMR pojawiły się już w 2020 roku. Mimo otwarcia furtki umożliwiającej rozwijanie cyfrowej wymiany danych w transporcie międzynarodowym już kilka lat temu, w wielu państwach UE wciąż brakuje szczegółowych wytycznych prawnych w tym zakresie na szczeblu krajowym. 

Opieszałość ustawodawców poszczególnych członków Wspólnoty ma związek m.in. z brakiem szczegółowych wytycznych dotyczących sposobów certyfikowania oficjalnych platform umożliwiających sporządzanie elektronicznych listów przewozowych oraz oczekiwanych parametrów technicznych takich systemów.

Status e-CMR w Polsce, a także w większości innych krajów UE, jest więc dość mocno skomplikowany. Choć pod koniec 2024 roku przedstawiono projekt nowelizacji ustawy o transporcie drogowym, na ten moment przepisy nakładają na kierowców obowiązek okazywania podczas kontroli inspektorów ITD dokumentów papierowych. 

Obowiązkowe e-CMR — od kiedy?

Początkowo zakładano, że obowiązek korzystania z e-CMR wejdzie w życie już w sierpniu 2025 roku. Wiadomo już jednak, że z uwagi na liczne przeszkody regulacyjne i techniczne proces realizowania przewozów na terenie UE wyłącznie z wykorzystaniem elektronicznych dokumentów znacznie się opóźni. 

Mimo to od stycznia 2025 roku w wielu państwach trwają prace nad stworzeniem systemów informatycznych umożliwiających sprawne przekazywanie informacji między podmiotami działającymi w branży TSL. 

Ponadto zakłada się, że do września 2025 roku powstaną szczegółowe wskazówki co do sposobów działania narzędzi e-CMR, a od stycznia 2026 ma rozpocząć się wdrażanie poszczególnych usług i platform. Finalnie na lipiec 2027 planuje się zaś pełne wdrożenie e-CMR w Polsce i pozostałych krajach UE.